چکیده:
اگر تنها یكی از كابل های قطوری كه برای ارتباطات اینترنتی در زیرآب كشیده شده قطع شود، ارتباط جهانی اینترنت میان برلین، دوبی و دیگر نقاط جهان از دست خواهد رفت. در این مقاله به افرادی می پردازیم كه نگاهبان این شبكه وسیع هستند
نگهبان اینترنت کیست ؟


در پنج سال گذشته، "جان رنی" (John Rennie) در دل اقیانوس اطلس شمالی موج ها را شكافته تا شما بتوانید ای میل های خود را به راحتی دریافت كنید. او كه یك مهندس اسكاتلندی است، برای ناوگان زیردریایی انگلستان كار می كند و كار او و همكارانش محافظت از سامانه های جهانی زیردریایی است كه در زیر آب اقیانوس ها تعبیه شده است. او با گشت زنی در زیر آب اقیانوس ها، كابل های ناقص این سامانه را تعمیر و نگهداری می كند، كابل هایی قطور از جنس فیبرنوری كه ارتباطات اینترنتی و تلفنی تمام نقاط جهان را از قاره ای به قاره دیگر ممكن می سازد.
هر روز در گوشه ای از جهان احتمال پارگی یا قطع شدن این كابل ها در اثر ضربات ناشی از تورهای ماهیگیری و یا لنگر كشتی ها وجود دارد. پارگی در یك قسمت به معنای قطع ارتباط میان بسیاری از نقاط است، و همین مسئله وظیفه رنی و همكارانش را سنگین می كند. در یكی از عملیات اخیر، این گروه 12 روز را در عمق 250 پایی و در فاصله 24 كیلومتری از ساحل جنوبی انگلستان در جست و جوی كابل پاره شده ای بود كه ارتباط میان انگلستان و ایرلند را به هم زده بود. این گروه برای جست و جوی خود از یك زیردریایی غول پیكر به وزن 6 تن و با ارزشی بالغ بر 10 میلیون دلار استفاده می كند كه قابلیت كنترل از راه دور را دارد و بسیاری نیز آن را "جانور" (TheBeast) می نامند. این دستگاه غول پیكر می تواند تا عمق دو و نیم كیلومتر فرو رفته و در چاله های بزرگ بستر دریا كار خود را انجام دهد و سرعت آن تا 3 گره در ساعت قابل افزایش است. رنی و گروه شش نفره او با استفاده از یك فرمان دوربین های ویدیویی و صوتی آن را به كار انداخته و با استفاده از یك فرمان دوربین های ویدیویی و صوتی آن را به كار انداخته و با استفاده از حسگرهای فلزی مكان دقیق كابل پاره شده را تشخیص می دهند. پیدا كردن یك كابل پاره شده در كف اقیانوس دقیقاً شبیه به پیدا كردن یك سوزن در انبار كاه است. جریان آب گاهی آن قدر پر قدرت است كه حركت ماشین را با دشواری همراه می كند و یا حتی اجازه توقف آن را در محل كابل نمی دهد. گاهی سطح دید بسیار پایین است و همین مسئله بعضی اوقات پیدا كردن كابل را بسیار طولانی می كند و آن را به فرایند بلندی از آزمون و خطار شبیه می سازد. اما از همه اینها دشوارتر، قطع كابل پاره شده و جدا كردن آن است چرا كه این قسمت از كار باید با سرعت و ظرافت هرچه تمام تر انجام گیرد و تنها با یك تصویر ویدیویی امكان انجام عمل وجود دارد.
در عملیات اخیر وقتی گروه تحقیق، كابل پاره شده را در سواحل جنوبی انگلیس یافتند، بازوهای مكانیكی و قابل كنترل ماشین كابل را بریده و دو سر جدا شده را با سرعت به سطح آب آوردند و روی عرشه زیردریایی آن را تعمیر كرده و برای اطمینان از اتصال كامل آن را زیر پرتو ایكس قرار دادند و پس از آزمایش دوباره به كف دریا برگرداندند. از آنجا كه فشار زیادی از سوی شركت های صاحب شبكه برای اتصال مجدد آن وجود دارد، عملاً این فرایند باید در نهایت سرعت و ظرافت انجام شود. البته خیلی از كاربران متوجه بسیاری از پارگی های رخ داده در شبكه كابلی نمی شوند، چرا كه شبكه آن قدر گسترده است كه مثلاً دانلود كردن یك فیلم تنها یك صدم ثانیه یا شاید كمتر از آن به تأخیر می افتد و این به دلیل وسعت كابل های قرار گرفته در كف اقیانوس است. نگاه به نقشه های این شبكه سیمی، پیچیدگی و گستردگی آن را بیشتر نمایان می كند. شركت های اینترنتی هنگام قطع شدن یك كابل می توانند به صورت موقت تغییر مسیر داده و از سیم دیگری استفاده كنند. اما اگر چند كابل در یك حادثه با هم قطع شود، مشكل دشوارتر خواهد شد.
در 19 دسامبر سال گذشته، آسیب دیدگی سه كابل در بستر اقیانوس مدیترانه ارتباط اینترنتی خاورمیانه و نقاطی از آسیای جنوب شرقی را قطع كرد. در این میان مصر بیشترین زیان را دید و حدود 80 درصد شبكه خود را از دست داد.
 
دسترسی به اینترنت در عربستان سعودی و كشورهای حاشیه خلیج فارس نیز تا حدود زیادی محدود شد و در كشورهایی چون مالزی و تایوان نیز شبكه به هم ریخت. هندوستان كه یكی از پشتوانه های نرم افزاری غرب محسوب می شود نیز با اختلال عظیمی مواجه شد. در ماه ژانویه و فوریه نیز اختلالی مشابه در همین كشورها به وجود آمده بود. این حادثه یك نكته مهم را در مورد ماهیت اینترنت فاش می كند و آن این كه این وسیله ارتباطی نیاز به نظارت و حفاظت فیزیكی همیشگی دارد و بدون كسانی چون "رنی"، كل شبكه به تدریج از دست خواهد رفت.
اگر كابل های پاره شده به موقع تعمیر نشوند، در مرحله اول كل ترافیك شبكه و حجم بالای آن بر روی چند كابل متمركز خواهد شد و سپس ارتباط نقاط دیگر نیز شروع به اختلال خواهد كرد. در نتیجه، فعالیت های تجاری و صنعتی تا حدود زیادی زیان خواهد دید.

شبكه كجاست؟
 
از آنجا كه در سال های گذشته ارتباطات ماهواره ای گسترش چشمگیری پیدا كرده، بسیاری از مردم گمان می كنند، اینترنت در امواجی است كه اطراف ما حركت می كنند. كافی است كه از یك فرد معمولی این سوال را بپرسید و او بلافاصله از فناوری ماهواره سخن خواهد گفت. اما حقیقت این است كه ماهواره ها تنها 10 درصد از بار اینترنت را به دوش می كشند. در واقع، اینترنت در شبكه كابلی 800هزار كیلومتری قرار دارد كه در زیر آب دریاها تعبیه شده است. اینترنت برخلاف تصور بسایری از مردم، یك زیرساخت فیزیكی بسیار گسترده دارد كه به لحاظ پیچیدگی و ابعاد بسیار شگفت انگیز است و البته به همین میزان نیز آسیب پذیری بالایی دارد.

 

کابل کشی اینترنت

 


بسیاری از مردم عادی هنوز نمی دانند كه اطلاعات اینترنتی چطور در جهان جابه جا می شود. در واقع، صنعت ارتباطات و مخابرات، هم اكنون به اینترنت تغییر شكل داده و این ساختار گستره آسیب پذیری بالایی دارد و گاهی نیز در هنگام جنگ ها و درگیری های نظامی می تواند مورد حمله افراد درگیر قرار گیرد. در جنگ گرجستان، تابستان گذشته، اگر چه زیرساخت های اینترنتی مورد حمله قرار نگرفت و صرفاً این حمله یك حمله مجازی بود، اما در صورت تجاوز به شبكه زیرساخت، می توانست نتایج ویرانگری به همراه داشته باشد. حملات مجازی و ویروسی را با تمهیدات مختلف می توان پاسخ گفت، اما حمله فیزیكی به زیرساخت های پیچیده و گسترده اینترنت مسئله ای نیست كه بتوان به راحتی با تبعات آن مقابله كرد. چرا كه درصد زیادی از فعالیت های مالی، تجاری و اجتماعی بشر در سال های گذشته روی اینترنت رفته و پیامدهای خرابی و اخلال در آن به سختی قابل جبران است.
در قطعی اینترنت در خاورمیانه بسیاری گمان می كردند توطئه ای در كار است و با توجه به حضور نظامی آمریكا در منطقه و نیاز مبرم نیروی ارتش این كشور به ارتباطات اینترنتی، سر و صدای زیادی به پا شد؛ اما بعد مشخص شد كه پارگی كابل در ماه دسامبر حاصل فعالیت های لرزه نگاری و پارگی آن در ماه ژانویه و فوریه در اثر لنگرگیری كشتی ها بوده است. خاورمیانه به دلیل زیرساخت ضعیف و آسیب پذیری كه دارد، همواره می تواند در معرض خطر قطعی اینترنت باشد؛ و اگر غربی ها می خواهند ارتباطی ایمن تر و سالم تر را با این منطقه و دیگر مناطق آسیا داشته باشند، باید سرمایه گذاری بیشتری در این حوزه انجام دهند. در مناطقی چون جنوب چین نیز این وضعیت كم و بیش وجود دارد. در زلزله سال 2006، قطع سیم های ارتباطی میان تایوان و فیلیپین تا 90 درصد ارتباطات در منطقه را فلج كرد و اگرچه در یكی دو روز اول بعد از حادثه شبكه ای ابتدایی برای رفع نیاز منطقه احداث شد، اما تعمیر كامل آن بیش از یك ماه طول كشید.

تاریخچه كابل گذاری در زیر دریاها
 
نخستین كابل زیردریایی در سال 1850 میلادی در آب های انگلستان كار گذاشته شد. این كابل از جنس مس و باروكش ضد آب از جنس یك پلاستیك مقاوم بود. برای مهار این كابل در كنار دریا، از وزنه های مخصوص استفاده شد. این كابل تا سه روز توانست چند تلگراف را منتقل كند، تا این كه یك ماهیگیر فرانسوی به اشتباه آن را پاره كرد.
كابل های جدید امروزی كه از جنس فیبرنوری هستند، مقاومت و توانایی بسیار بیشتری دارند. امروزه 250 تا 300 كابل قطور در بستر اقیانوس كار انتقال اطلاعات را سامان می دهند و از آنجا كه هر روز تقاضاهای بیشتری برای افزایش پهنای باند ارائه می شود، به كابل های بیشتر و بیشتری نیاز خواهد بود.

 

کابل اینترنت


اما نكته دیگری كه در این شكبه گسترده وجود دارد، مراكز تبادل است كه نقش مهمی در خط دهی و سامان دادن به این شبكه وسیع سیمی را برعهده دارد. این مراكز كه در روی زمین هستند، از ساختاری بسیار پیچیده برخوردارند و به مغز این شبكه تشبیه می شوند. مركز "ترمارك" (Terremark) در میامی‌(ایالات متحده)، یكی از مهم ترین این مراكز است. این ساختمان 6 طبقه و 750 هزار فوت مربعی، هیچ پنجره ای ندارد؛ چرا كه ساكنان اصلی این ساختمان رایانه ها هستند. در این ساختمان، سرورهایی از شركت های بزرگ جهان چون تله كام آلمان، فیس بوك، وزارت دفاع آمریكا و چند اپراتور بزرگ دیگر حضور دارند. این ساختمان شاید یكی از پرسیم ترین نقاط جهان باشد. بیش از ده مركز مشابه در ایالات متحده وجود دارد كه كار تبادل اطلاعات را انجام می دهند. كابل های بزرگی كه از اقیانوس اطلس وارد این ساختمان می شوند، از كف ساختمان بیرون زده و چند شاخه می شوند؛ و هر شاخه در اختیار یكی از صاحبان سرور قرار می گیرد. مهندسان بسیار زیادی در قسمت های مختلف این ساختمان حضور دارند و حتی در هنگام وقوع طوفان های شدید، این كادر 24 ساعت قبل در حال آماده باش قرار می گیرد و تا زمان اتمام طوفان از ساختمان خارج نمی شوند. تمام فعالیت های این گروه مهندسان نیز تحت نظارت كامل قرار دارد. این مركز تبادل و دیگر مراكز تبادل، بسیار برای حیات اینترنت ضروری هستند؛ به همین دلیل از دیوارهایی 7 اینچی از جنس بتن آرمه برای ساخت آن استفاده شده، دیوارهایی كه می توانند در برابر شدیدترین طوفان ها مقاومت نشان دهند. پایداری محیطی یكی از مهم ترین ویژگی های چنین ساختمانی است. این مراكز، ماهانه حدود 630 هزار دلار بهای برق مصرفی می پردازد. اما با این حال، یك سیستم ژنراتوری گسترده نیز برای پشتیبانی در زمان قطع برق ساخته شده است؛ دقیقاً مانند مراكز بیمارستانی و پلیس. پس ناگفته پیداست كه این مراكز چه اهمیتی به لحاظ زیرساخت برای كشورهایی چون ایالات متحده دارد. از آنجا كه اینترنت اساساً یك "شبكه بی مقیاس" است، اتصال ها به طور متوازن توزیع نمی شود. برخی نقاط اتصالات كمتر و برخی مانند مراكز تبادل، اتصالات بیشتری دارند. این مراكز هم نقطه قوت و هم نقطه ضعف شبكه می تواند تلقی شود. چرا كه اگر مركزی از كار بیفتد، مركز دیگر موقتاً جای آن را می گیرد؛ اما اگر چند مركز در آن واحد از كار بیفتند، شبكه دچار نقص می شود. در عمل هیچ راهی برای گریز از این مسئله وجود ندارد، چرا كه این از ویژگی های یك شبكه بدون مقیاس است. تنها راه، حفاظت مداوم از این زیرساخت است. اما به هر حال خطر حمله به این مراكز وجود دارد و ارتقای تمهیدات امنیتی برای حفاظت از آن ها مسئله ای بسیار مهم است. كوچك ترین حمله تروریستی به بخشی از ساختمان این مراكز، فاجعه ای بزرگ را رقم می زند كه جبران آن ماه ها طول خواهد كشید.
منابع: نشریه دانشمند